Stalsystemen per diersoort

Klik op één van onderstaande diersoorten om naar de afbeeldingen van de diverse stalsystemen en bijbehorende beschrijvingen te gaan. Door op een afbeelding te klikken, krijgt u de grote versie te zien.

	GEITEN
	Geiten in Nederland worden voornamelijk gehouden voor de melkproductie De geiten zitten in een potstal; vrijwel alle geiten in Nederland worden op deze manier gehouden
	In een potstal ligt op de bodem een laag stro. De geiten mesten hier op. Er wordt dagelijks een vers laagje stro opgelegd. Ongeveer een keer per half jaar wordt de stal in een keer uitgemest In deze stal staan ongeveer 500 tot 700 dieren
	Deze stal voldoet aan de huidige ammoniaknormen, door het vele strooisel komt er wel veel stof uit het stro
	Van geiten vind je in de supermarkt vooral geitenmelk en geitenkaas

	VARKENS De meeste bedrijven die varkens houden, bevinden zich in het zuiden en oosten van Nederland
	Vleesvarkens: gangbare stal
	In deze stal worden varkens gehouden voor hun vlees Het minimum oppervlak per vleesvarken is 0.8 m2
	Op de foto’s ziet u voor- en achteraan een mestrooster voor de varkens, in het midden een bolle vloer waar ze op kunnen liggen
	De stal is gangbaar, het overgrote deel van alle vleesvarkens in Nederland wordt op deze manier gehouden
	In de supermarkt is dit een gangbaar product
	Vleesvarkens: canadese strooisel stal
	In deze stal worden varkens gehouden voor hun vlees Minimum oppervlak per vleesvarken is 1 m2 per dier
	De varkens hebben veel strooisel om o.a in te wroeten De ammoniakuitstoot van dit staltype is hoog
	Er zijn minder dan 10 van dergelijke stallen in Nederland
	In de supermarkt kan je vlees uit dit type stal tegenkomen in het tussensegment (1 ster van de Dierenbescherming)
	Biologisch bedrijf met zeugen en vleesvarkens
	In dit bedrijf worden vleesvarkens en zeugen op hetzelfde bedrijf gehouden Vleesvarkens worden gehouden voor het vlees, zeugen leveren de biggen die opgroeien tot vleesvarkens
	Maximaal 2% van de varkens in Nederland wordt op deze manier gehouden De varkens hebben meer ruimte dan gangbaar en hebben strooisel ter beschikking. De wettelijke eisen voor biologische producten liggen vast in EU regelgeving
	De dragende zeugen komen buiten in de wei (foto 3 en 5) De biologische veehouderij is uitgezonderd van de milieuregelgeving voor o.a ammoniaknormen
	De vleesvarkens en zeugen met biggen hebben overdekte buitenuitloop (foto 1,2 en 4)
	In de winkel vind je vlees uit dit staltype bij biologisch.
	Zeugen: voerligboxen met uitloop
	Zeugen leveren de biggen die opgroeien tot vleesvarkens
	Dit systeem is gangbaar, ca 40% van de zeugen wordt op deze manier gehouden
	Zeugen zitten in groepshuisvesting. Er zijn voerligboxen waar ze in en uit moeten kunnen
	Zeugen: voerstation zonder stro
	Zeugen leveren de biggen die opgroeien tot vleesvarkens
	Zeugen zitten in groepshuisvesting (zonder boxen)
	Een voerstation is een systeem om individueel te kunnen voeren (dus per zeug een bepaalde hoeveelheid voer aanbieden)
	Dit systeem is redelijk gangbaar, ca 30% van de zeugen wordt op deze manier gehouden
	Zeugen: voerstation met stro
	Zeugen leveren de biggen die opgroeien tot vleesvarkens
	Zeugen zitten in groepshuisvesting (zonder boxen) en hebben de beschikking over strooisel
	Een voerstation is een systeem om individueel te kunnen voeren (dus per zeug een bepaalde hoeveelheid voer aanbieden)
	Ca 20% van de zeugen wordt op deze manier gehouden

	PLUIMVEE In 2009 werden de volgende systemen gebruikt:
	Kooi: 43% (inclusief verrijkte kooi en koloniehuisvesting) Scharrel: 41% Vrije uitloop: 13% Biologisch: 3%
	Leghennen – verrijkte kooi
	In dit systeem worden hennen gehouden voor de eiproductie Het verrijkte kooi systeem is per 2008 verboden in Nederland. In de Europese Unie is het systeem wel toegestaan als alternatief voor de legbatterij.
	Ongeveer 30 bedrijven die vlak daarvoor geïnvesteerd hadden in nieuwe stallen hebben nog toestemming om dit systeem tot 2021 te gebruiken. De hennen zitten met 6 tot 10 dieren per kooi
	Verschillen met de legbatterij: de hennen hebben beschikking over zitstokken, een afgeschermd legnest en een strooiselmatje De standaard oppervlakte per hen is 750 cm2
	Deze stallen hebben een relatief lage milieubelasting: er wordt weinig ammoniak uitgestoten en er is weinig fijn stof (doordat er weinig strooisel wordt gebruikt) In de supermarkt vind je deze eieren niet. De supermarkten hebben afgesproken om geen kooieieren meer te verkopen. Deze eieren zijn vooral voor de export en voor eiproducten zoals mayonaise etc
	Leghennen – koloniehuisvesting
	In dit systeem worden hennen gehouden voor de eiproductie De koloniehuisvesting is een alternatief voor de verrijkte kooi in Nederland
	Verschil met verrijkte kooi: de kooi is hoger, de hennen worden in groepen gehouden (minimaal 30 dieren), er zijn twee zitstokken op verschillende hoogtes. De strooiselmat en het legnest zijn groter.
	De standaard oppervlakte per hen is 890 cm2
	De milieubelasting is relatief laag: er is iets meer belasting van fijn stof doordat er meer strooisel voor de kippen aanwezig is
	In de supermarkt vind je deze eieren niet. De supermarkten hebben afgesproken om geen kooieieren meer te verkopen. Deze eieren zijn vooral voor de export en voor eiproducten zoals mayonaise etc
	Leghennen – volière
	In dit systeem worden hennen gehouden voor de eiproductie Vrijwel alle nieuwe stallen voor scharrelsystemen worden op deze manier gebouwd, het is het meest gangbare scharrelsysteem
	De kippen kunnen horizontaal en verticaal door de stal heen bewegen. Op de grond ligt strooisel. Dit systeem heeft een relatief lage milieubelasting wat betreft ammoniak. Er is wel meer fijn stof doordat de bodem met strooisel bedekt is.
	De standaardoppervlakte per hen is 1111 cm2
	In de supermarkt wordt dit verkocht als scharrelei
	Leghennen - Rondeel
	In dit systeem worden hennen gehouden voor de eiproductie Er zijn 2 rondeelstallen in Nederland, de derde wordt gebouwd
	Er is licht en lucht aanwezig, de hennen hebben een buitenuitloop. Er is natuurlijke ventilatie aanwezig.
	De snavels van de hennen worden in dit systeem niet gekapt. Bij de andere systemen gebeurt dat wel omdat de kippen elkaar anders kunnen doodpikken. Bij rondeel is dit niet nodig.
	Officieel is het Rondeelei een scharrelei maar dit staltype scoort goed op welzijn: het heeft drie sterren van het Beter Leven kenmerk van de Dierenbescherming. Ook heeft dit systeem een milieukeurcertificaat
	Deze eieren liggen in de supermarkt als Rondeel eieren. De Albert Heijn is de enige verkoper.

	KOEIEN
	Koeien - Ligboxenstal
	In deze stal worden koeien gehouden voor melkproductie.
	Deze stal is gangbaar.
	Deze stal heeft een zandbak waar koeien vrij in kunnen lopen en liggen. Daarnaast hebben koeien de mogelijkheid om in individuele ligboxen te gaan liggen. Ook in deze ligboxen wordt zand gestrooid om de koeien zacht te laten liggen.
	De vaste mest wordt door de boer iedere dag uit de zandbak gehaald. De urine sijpelt door het zand heen en wordt opgevangen. Alle urine en mest die op de vloer valt en niet in het zand wordt door een schuif een aantal keren per dag weggehaald.
	Koeien hebben in Nederland allemaal een geel oormerk. Dit is om de dieren individueel te identificeren en registreren. De melkveehouder gebruikt dit voor het managen van zijn bedrijf. Daarnaast is het bij de preventie en bestrijding van dierziekten cruciaal.
	Koeien - Vrijloopstal
	In deze stal worden koeien gehouden voor melkproductie. Deze stal is niet gangbaar, maar als nieuw stalsysteem in opkomst. Ongeveer 1% van alle koeien wordt nu in een dergelijk systeem gehouden.
	De stal heeft een zogenaamde compost bodem, die bestaat uit droge compost. Dit materiaal is zacht, waardoor de dieren er goed in kunnen liggen.
	De dieren hebben veel ruimte om vrij te kunnen liggen, maar geen individuele ligboxen. Koeien zijn kuddedieren en kunnen zo meer natuurlijk gedrag vertonen.
	De dieren die ziek zijn of afkalven worden apart gehouden in een strohok. De droge koeien en melkkoeien worden gescheiden door een schrikdraadje.
	Bij het voerhek, waar dieren eten en vaak ook poepen, liggen mestroosters die ervoor zorgen dat de mest niet blijft liggen. Het stalklimaat wordt door enorme ventilatoren koel gehouden.
	Vleeskalveren
	In deze stal worden kalveren gehouden voor hun vlees. Het merendeel van deze dieren is stier, omdat de vrouwelijke dieren worden aangehouden voor de melkveehouderij. Deze dieren groeien in 7-8 maanden tot ongeveer 200 kg en worden dan geslacht.
	De stal is gangbaar, een groot deel van alle vleeskalveren in Nederland wordt in groepen van 30 tot 60 dieren gehouden. De andere groepen bestaan uit 5 tot 14 dieren. Groepshuisvesting voor kalveren is verplicht; individuele huisvesting voor vleeskalveren (kistkalveren) komt in Nederland niet meer voor.
	Op de stal is een luchtwasser (de grote witte doos) geplaatst, deze zuivert de stallucht van ammoniak.
	De kalveren worden op houten roosters gehouden. De kalveren hebben afleidingsmateriaal (de grote gele bal).
	Vleeskalveren krijgen een vloeibaar dieet van warme melk met mineralen en additionele ruwvoer, vaak maiskuil. Dit dieet houdt het ijzergehalte in het bloed van de dieren op peil. Dit ijzergehalte wordt individueel gecontroleerd, omdat blank vlees gewenst is maar er geen bloedarmoede mag optreden (de wettelijke eis is 4,5 mmol per liter bloed). Als het ijzergehalte te laag is, krijgt het kalf voer met meer ijzer.